Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Σημειώσεις ενός νεαρού γιατρού, Εκδόσεις Οξύ

“Αν ένα βιβλίο δεν μας συγκλονίζει όπως ένα χτύπημα στο κρανίο, για ποιον λόγο να το διαβάσουμε;” είχε δηλώσει πολύ εύστοχα ο Φραντς Κάφκα. Διηγήματα όπως αυτά του Μπουλγκάκοφ σίγουρα ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία διότι είναι γραμμένα από έναν γιατρό στο επάγγελμα, όπως είναι ο Μπουλγκάκοφ. Εδώ καταγράφει μέσω του ήρωα πρωταγωνιστή του, νεαρού γιατρού, όλο το χρονικό και τα σκηνικά τα οποία συνάντησε κατά την άσκηση του λειτουργήματός του. Ο Μπουλγκάκοφ γράφει, από την εμπειρία του ως γιατρός, ένα ευαίσθητο, φιλοσοφημένο και γεμάτο προβληματισμούς κείμενο διότι η ζωή η ίδια είναι γεμάτη προβλήματα και προκλήσεις, ειδικά τα της υγείας. Εκεί στη μέση του πουθενά παλεύει να θεραπεύσει ανθρώπους που δεν έχουν που την κεφαλή κλίναι, ανθρώπους ανήμπορους που δεν έχουν άλλη σωτηρία και άλλη λύση παρά τον μόνο εκπρόσωπο του Θεού που έχει στα χέρια του τις ζωές τους. Υπάρχει μία δόση ανασφάλειας, αγωνίας και περίλυπης ατμόσφαιρας στο κείμενο, ένα κείμενο που παίζει με την συνείδηση και την ενσυναίσθηση του πόνου των ανθρώπων, των απλών ανθρώπων, των μουζίκων, εκείνων με τους οποίους ασχολήθηκε τόσο ο Τσέχοφ, γιατρός και ο ίδιος στο επάγγελμα όσο και ο σπουδαίος Ντοστογιέφσκι. Περισσότερα

Ο Δαυίδ του Μιχαήλ Αγγέλου και η δημόσια τέχνη στη Φλορεντία στις αρχές του 16ου αιώνα & Τα πρακτικά της συμβουλευτικής επιτροπής για την τοποθέτηση του γλυπτού στην πόλη, Εκδόσεις Άγρα

Σε μια περίοδο και σε μια εποχή όπου ο δημόσιος χώρος, ειδικά στην Ελλάδα, βιάζεται ποικιλοτρόπως και ο πολίτης καθώς και οι ηγεσίες αυτού ανά την επικράτεια αδιαφορούν πλήρως – στην καλύτερη των περιπτώσεων – κείμενα όπως αυτό επαναφέρουν στο προσκήνιο την χρηστή διαχείριση του δημόσιου χώρου και την ανάγκη να επιβάλλεται η αισθητική, η σοβαρότητα και η σημασία της ανάδειξης αυτού προς το κοινό καλό και το όφελος όλων. Ο δημόσιος χώρος σε αντίθεση με τον ιδιωτικό ανήκει σε όλους και δεν ανήκει σε κανέναν, άρα είναι ένας χώρος ιερός όπου επιτρέπεται μόνο ό,τι δεν προσβάλλει τον κοινό νου, είναι τόσο απλό μα καθόλου δεδομένο. Τα όσα καταγράφονται στο βιβλίο αυτό – στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα εγχειρίδιο αισθητικής παρέμβασης και πολιτισμικής ανύψωσης το οποίο θα ήταν θεμιτό και φρόνιμο να διαβαστεί από όλους τους δημόσιους άρχοντες προς γνώση και συμμόρφωση – είναι η απόδειξη πως ο δημόσιος χώρος είναι εξαιρετικά σημαντικός, είναι εκείνος ο χώρος όπου ο πολίτης περπατά, ανταμώνει, περιπλανιέται και τελικά δρα, είναι ο χώρος ο οποίος οφείλει να γίνεται σεβαστός και να μην πολιορκείται από κάθε είδους βαναυσότητα και βαρβαρότητα. Περισσότερα

Άγιου Αυγουστίνου, Εξομολογήσεις (Δίτομο), Εκδόσεις Πατάκη

Το βιβλίο σε νέα επιτυχημένη μετάφραση,  δεδομένων των δυσκολιών, και νέα προσεγμένη παρουσίαση από έγκριτο εκδότη, μας έδωσε την ευκαιρία – πώς να αντισταθούμε στον πειρασμό – να ξαναδιαβάσουμε ένα βιβλίο που προσπαθεί να ισορροπήσει – και τα καταφέρνει περιέργως πως -, αιώνες τώρα, ανάμεσα στο Χριστιανικό δόγμα και τον ελεύθερο φιλοσοφικό στοχασμό. Ο Αυγουστίνος δεν είναι παρά ο κανείς με την έννοια του Heidegger, με την έννοια που έχει η λέξη όταν ρωτάμε «είναι εδώ κανείς;». Ο Οδυσσέας που κάνει το ταξίδι της ζωής και πρέπει να δημιουργήσει μίαν Ιθάκη για να ξέρει τι νόημα έχει το ταξίδι του. Ο Αυγουστίνος δεν έχει. Έχει όμως ψυχή που έχει συνείδηση και που του φωνάζει: Εσύ που είσαι πλασμένος για τα ωραία, τα μεγάλα και τα δυνατά διάγεις έναν έκλυτο βίο, όπως λες και μόνος σου, έναν βίο ανεξέταστο. Μήπως ήρθε η ώρα, νέος είσαι ακόμα να αναζητήσεις βοήθεια, αντί να κάθεσαι να κλαις την μοίρα σου;Περισσότερα

George Orwell, Panait Istrati, Rosa Luxembourg, Gregor Gog, Από τα άσυλα των φτωχών στην αδελφότητα των αλητών, Εκδόσεις Firebrand

Μια κοινωνία που δεν φροντίζει τους μη έχοντες και κατέχοντες, που αδιαφορεί για τους παραστρατημένους και απόκληρους της ζωής είναι μια κοινωνία που δεν έχει πολλές ελπίδες να ονομαστεί ανθρώπινη. Σκοπός μιας ευνομούμενης κοινωνίας είναι να ρίχνει το βάρος της σε όσους δυστυχώς δεν ήταν τυχεροί και δεν μπόρεσαν να εξασφαλίσουν ένα πιάτο φαγητό και μια στέγη λόγω διαφόρων λόγων. Όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στα κοινωνικά αγαθά και η κοινωνία που φροντίζει τους πιο αδύναμους επιδεικνύει ευαισθησία και αλληλεγγύη, έννοιες που ειδικά σήμερα έχουν χαθεί από τα στόματα. Όλοι κλεισμένοι πίσω από κλειστές πόρτες και αποβλακωμένοι πίσω από ανόητες οθόνες οδηγούνται μαθηματικά στην αποχαύνωση. Η κατάσταση ωστόσο έναν αιώνα πριν, τότε που η τεχνολογία δεν υπήρχε καν ως έννοια, δεν ήταν διόλου καλύτερη. Τα κείμενα που παρουσιάζονται σε αυτή την σπουδαία έκδοση όπου έχουν συγκεντρωθεί κείμενα των Όργουελ, Ιστράτι, Λούξεμπουργκ και Γκογκ καθώς και παραρτήματα τα οποία αναφέρονται στα κείμενα αυτά.  Περισσότερα

Gregory Nagy, Αίας Αρήιος, Εκδόσεις ΕΠΟΨ

Έχουμε στα χέρια μας ένα βιβλίο γραμμένο από έναν αναγνωρισμένο, παγκοσμίου φήμης Ομηριστή, ένα θέμα όχι τόσο εξειδικευμένο, όπως δηλώνει ο τίτλος του και έναν εκδοτικό οίκο που έχει βάλει στόχο του να κινείται σε υψηλά επίπεδα και να αφήσει τα υπόλοιπα σε άλλους. Τι άλλο θα κατεβάζαμε από το ράφι ψάχνοντας τι θα διαβάσουμε σήμερα; Η έξοχη μεταφράστρια, κατά δήλωση του συγγραφέα – οπότε η δική μας γνώμη περισσεύει, αποφεύγει τον τίτλο Αίας Αρείος που θα ήταν ίσως πιο προσφιλής για να αποφύγει την σύγχυση με άλλες ερμηνείες του όρου. Ο Αρήιος είναι ταυτόσημος με τον Αρείο: την ασκούντα την ηρωική βία του θεού του πολέμου. Ο συγγραφέας είναι μια αυθεντία της αρχαιοελληνικής γραμματείας, του οποίου δεν έχουμε διαβάσει κανένα άλλο βιβλίο. Αν είχαμε διαβάσει τουλάχιστον τα δύο βιβλία του για τον Όμηρο και το Ο Καλύτερος των Αχαιών, θα είχαμε μια πιο πλήρη, αλλά κυρίως μια πιο υπεύθυνη άποψη. Εδώ περιοριζόμαστε μόνο στις αναφορές του ιδίου στα κείμενα αυτά, οπότε όλα όσα ακολουθούν θα τα κρίνετε ως προερχόμενα από έναν «μη επαρκή» γνώστη του έργου του Gregory Nagy.Περισσότερα

Ιεροκλής, Να ζεις με νόημα, Εκδόσεις Αρμός

Ο τίτλος του βιβλίου παραπέμπει στο χιλιοειπωμένο αλλά πάντα επίκαιρο πεσιμιστικό πλακάτ των διαλαλούντων μηδενιστών με αφετηρία τον θάνατο. Αφού θα πεθάνεις ούτως ή άλλως τί νόημα θα μπορούσε να έχει; Ζήσε την ζωή σου αποφεύγοντας σαν τον διάβολο την αμαρτία για να μην δυσαρεστήσεις τον Θεό – δηλαδή να επιδιώκεις την μη ζωή – και να έχεις μια αιώνια ζωή χαρισάμενη. Η μεγάλη πλάνη της θρησκείας. Οι Στωικοί πατώντας στέρεα στην μητέρα γη αδιαφορούν πλήρως για το μετά θάνατον άγνωστο. Ζήνωνας, Χρύσιππος, Μ. Αυρήλιος, Σενέκας και τόσοι άλλοι μας παροτρύνουν με ξεκάθαρες παραινέσεις τρόπους με τους οποίους θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε την ζωή ώστε να της δώσουμε το νόημα που δεν μπορούμε να διακρίνουμε χωρίς βοήθεια. Δυό είναι οι έννοιες που ξεκλειδώνουν το συρτάρι όπου η ζωή έχει καταχωνιάσει το νόημα της: η Αρετή σαν άσκηση και η πνευματική γαλήνη σαν αποτέλεσμα. Η ενάρετη ζωή είναι μια πολύ, μα πάρα πολύ δύσκολη καθημερινή άσκηση στο πεδίο της καθημερινότητας, ένας Πελοποννησιακός πόλεμος με τα διλήμματα της τυχαιότητας και του γίγνεσθαι. Για την πρώτη, την Αρετή, η επιστήμη δεν έχει να μας πεί τίποτε απολύτως γιατί δεν είναι δουλειά της, η θρησκεία έχει μείνει στις δέκα εντολές και τα θανάσιμα αμαρτήματα ενώ για την δεύτερη έχει να μας πει πολλά, προσφέροντας μας μεθόδους και βοήθεια ν αποκαταστήσουμε μια εσωτερική  ισορροπία, να στείλουμε τις διάφορες διαταραχές για ύπνο και να περι-γράψουμε την προσωπικότητα μας.Περισσότερα

Ευριπίδης, Ηρακλείδες, Εκδόσεις του εικοστού πρώτου

Το βιβλίο για το οποίο θα συζητήσουμε αφορά ένα έργο του Ευριπίδη, τους Ηρακλείδες, λίγο πολύ άγνωστο στο κοινό μιας και, όπως μας πληροφορεί ο μεταφραστής στην εισαγωγή, παρουσιάστηκε για τελευταία φορά στους θεατές το 1071. Μια μετάφραση, η οποία προσπαθεί να αποδώσει όσο το δυνατόν πιστότερα το κείμενο, πράγμα που εξαρτάται βέβαια άμεσα από την οπτική και την πρόσληψη του μεταφραστή. Σαν επίμετρο περιέχει μια ανάλυση του έργου από τον Peter Burian. Η ανάλυση αυτή είναι πολύτιμη όσον αφορά την τοποθέτηση του έργου σε ιστορικό πλαίσιο, την σύνδεση του με τον μύθο, το μυθικό Άργος των Δαναΐδων, τον ρόλο και την συμμετοχή του Χορού και την συμμετοχή των θεών. Το πιο σημαντικό κομμάτι της ανάλυσης αυτής είναι η αναφορά της στις Ικέτιδες του Ευριπίδη και η σύγκριση με τις Ικέτιδες του Αισχύλου, με αφορμή την έννοια και το νόημα της ικεσίας, που αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο του έργου  και που μας βοηθά να τοποθετήσουμε το Ευριπίδη στην σωστή θέση που του ανήκει στο πάνθεον των Ελλήνων τραγωδών. Περισσότερα

Αισχύλος, Επτά επί Θήβας, Εκδόσεις του εικοστού πρώτου

Έχει μεγάλη σημασία να ξεκαθαρίσουμε με τον εαυτό μας πώς διαβάζουμε και γενικά πως προσλαμβάνουμε (δεξιωνόμαστε είναι μια άλλη ωραία λέξη) μια αρχαία ελληνική τραγωδία. Αυτό εξαρτάται ευθέως από το πόσο «επαρκείς» αναγνώστες είμαστε, πράγμα που ισχύει βέβαια για ολόκληρη την μεγάλη λογοτεχνία. Χρειάζεται λοιπόν τουλάχιστον να διαβάσουμε το δράμα και μια ανάλυση του ποια είναι τα νοήματα και τα μηνύματα που θέλει να μας μεταφέρει, για να μην την υποβιβάσουμε στο επίπεδο μιας τραγικής ιστορίας σαν όλες τις άλλες ή ένα μουσειακό είδος τουριστικού ενδιαφέροντος. Αυτό μας προσφέρει αυτό το βιβλίο και μάλιστα με μια εισαγωγή που μας βοηθά πολύ να δούμε μια παράταση ενός έργου που έχουμε ίσως ξαναδεί με άλλο μάτι και άλλη διάθεση. Όχι να πάμε γιατί «πρέπει» αλλά για να συμμετάσχουμε και να φύγουμε λίγο καλύτεροι από πρίν, όπως έκαναν οι θαυμαστοί πρόγονοι μας.Περισσότερα

Carl Gustav Jung, Ψυχολογία και θρησκεία, Εκδόσεις Gutenberg

Γιατί οι άνθρωποι θέλουν να πιστεύουν, δηλαδή να έχουν εμπιστοσύνη στον Θεό, ενώ στην πραγματικότητα αμφιβάλλουν; Για ένα πράγμα δεν έχω καμία αμφιβολία: ότι αμφιβάλλω, είπε ο Αυγουστίνος. Αυτό ανάμεσα σε πολλά έρχεται να μας εξηγήσει με όρους ψυχολογίας ο Καρλ Γιούνγκ, στην πολύ προσεγμένη αυτή έκδοση και πολύ καλή απόδοση του βιβλίου που θα συζητήσουμε. H πληθώρα σημειώσεων των δημιουργών της έκδοσης – όπως άλλωστε μας έχει συνηθίσει ο Gutenberg – μας βοηθούν πολύ να κατανοήσουμε καλύτερα το κείμενο. Ο Καρλ Γιούνγκ πιθανόν να παρέμενε άγνωστος χωρίς τον δάσκαλο του και το έργο του Φρόιντ να μην είχε φωτισθεί, επεκταθεί και διορθωθεί σε κάποια σημεία χωρίς τον Γιούνγκ. Οι δύο τους – χωρίς να ξεχνάμε τον Γιάσπερς – άνοιξαν το μονοπάτι που θα οδηγήσει κάποτε την Ψυχολογία στο ξέφωτο του Χάιντεγκερ.Περισσότερα

Pierre Jean Jouve, Εκάτη, Εκδόσεις Άγρα

Η γαλλική λογοτεχνία, με τις ιστορίες που πλάθουν οι συγγραφείς που την εκπροσωπούν, χαρίζει μέσα στους αιώνες στιγμές μοναδικής αναγνωστικής απόλαυσης στους αναγνώστες. Από την εποχή του Chretien de Troyes τον 12ο αιώνα, που θεωρείται ο πρώτος Γάλλος μυθιστοριογράφος μέχρι και το σήμερα, ο γαλλικός λογοτεχνικός κόσμος είναι πλούσιος σε αφηγήσεις παντός τύπου. Είναι μία περιπέτεια εξαίρετου κάλλους, ένας γοητευτικός περίπατος που συνεχίζει να μας συνεπαίρνει. Είναι πάντα επίκαιρη η γαλλική λογοτεχνία και πάντα μία συναρπαστική αφορμή να την ανακαλύπτουμε καθώς ξεδιπλώνεται με τον ανθρωποκεντρικό αλλά και ρομαντικό της χαρακτήρα. Ο έρωτας είναι ικανός για όλα, έχει εκείνο το μαγικό ραβδί να συγχωρεί αλλά και να κατακεραυνώνει, να σμίγει μικρούς και μεγάλους εραστές σε ένα παιχνίδι δίχως τελειωμό, χωρίς αναισθητικό, σαν τα σύννεφα που χορεύουν στον ρυθμό του ήλιου και εκείνος λατρεύει να παίζει πίσω τους το δικό κρυφτό μέχρι να τους αποκαλυφθεί. Ο έρωτας είναι λυτρωτικός, είναι επαναστατικός, έχει εκείνη την σκόνη που διώχνει πάνω από τους διστακτικούς το μικρόβιο της αμφιβολίας ακόμα και σε δύσκολες περιστάσεις. Περισσότερα

Ντάνιελ Κλάϊν, Ταξίδια με τον Επίκουρο, Εκδόσεις Πατάκη

Μπορεί η Αρχαία Ελλάδα με τους φιλοσόφους της και τα διδάγματά τους να αποτελέσουν οδηγό και εγχειρίδιο ζωής για μια πιο ανακουφιστική διάρκεια ζωής ειδικά για τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας οι οποίοι πολλές φορές έρχονται αντιμέτωποι με κατάθλιψη λόγω γήρατος και λόγω ανημποριάς; Η απάντηση είναι σαφώς καταφατική και ο συγγραφέας αυτού του τόσο έξυπνα γραμμένου βιβλίου μπορεί και μεταλαμπαδεύει στον κάθε αναγνώστη τα δικά του βιώματα και τις δικές του εμπειρίες ζωής. Η φιλοσοφία των αρχαίων δεν είναι κάτι απόμακρο και απρόσιτο, δεν είναι άβατο αλλά ένα μονοπάτι βατό και ένα αντικείμενο μελέτης που απλώνει τα πλοκάμια του σε όλες τις ηλικίες και αφορά σε όλους. Έχουμε πολλές φορές την εντύπωση πως θα πιάσουμε στα χέρια μας ένα βιβλίο φιλοσοφίας, έναν οδηγό ευ ζην και θα βαρεθούμε ή θα πελαγώσουμε γιατί δεν θα καταλαβαίνουμε απολύτως τίποτα. Αυτή είναι μια εντελώς λανθασμένη θεώρηση διότι φιλόσοφοι όπως ο Σωκράτης, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Επίκουρος αλλά και τόσοι άλλοι ακόμα και πιο σύγχρονοι όπως ο Μονταίν, τον οποίο επίσης αναφέρει, έγραφαν απλά και εναπόκειτο σε εμάς να τους μελετήσουμε για να αντλήσουμε τα βαθύτερα νοήματα των σκέψεών τους. Περισσότερα

Ελένη Λετώνη, Του Όθωνα τα χρόνια, Εκδόσεις Παπαδόπουλος

Η δολοφονία του πρώτου κυβερνήτη της χώρας, του Ιωάννη Καποδίστρια το 1831 αποτέλεσε ένα θλιβερό γεγονός το οποίο και τροφοδότησε ραγδαίες εξελίξεις καθώς η χώρα έμεινε ακυβέρνητη σε μια περίοδο τόσο κρίσιμη όσο ήταν εκείνη που μόλις ξεκινούσε έναν χρόνο πριν με την επίσημη δημιουργία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Ο Καποδίστριας, τον οποίο τόσοι αγάπησαν, ο απλός λαός δηλαδή και ακόμη περισσότεροι μίσησαν, έμελλε να γίνει το μήλον της έριδος και να θυσιαστεί. Αυτή του η θυσία όμως ήταν η αρχή μιας νέας εποχής, της έλευσης ενός βασιλιά εκ Βαυαρίας, ενός βασιλιά ουσιαστικά φυτευτού από τις τότε μεγάλες δυνάμεις, τη Γαλλία, τη Βρετανία και τη Ρωσία. Δεν θα μπορούσε ο βασιλιάς να προέρχεται από μια εκ των προαναφερθεισών δυνάμεων, έπρεπε να είναι ουδέτερος και έτσι έγινε. Ο βασιλιάς Όθωνας ήρθε στην Ελλάδα, στη μικρή ακόμα Ελλάδα, σε ηλικία μόλις 17 ετών και μέχρι να ενηλικιωθεί μια επιτροπή αντιβασιλείας ήταν εκείνη που θα κυβερνούσε αντί αυτού. Περισσότερα